DKU didakwa pernah iktiraf kedudukan empat Pembesar Memerintah hingga April 2026

SEREMBAN - Dakwaan bahawa empat Pembesar Memerintah bukan lagi pemegang jawatan yang sah dipersoalkan apabila Dewan Keadilan dan Undang (DKU) didakwa mempunyai rekod terdahulu yang mengiktiraf kedudukan mereka sehingga April lalu.

Undang Yang Empat termasuk Undang yang dipertikai bersama Tunku Besar Tampin berkata, dakwaan mengenai ketidaksahan kedudukan empat Pembesar Memerintah itu hanya timbul selepas mereka melaksanakan prerogatif di bawah Perkara 10 Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959 (UUTKNS 1959).

Menurut kenyataan bersama mereka hari ini, rekod berkenaan antara lain merujuk kepada surat DKU bertarikh 7 Julai 2025 serta notis pada 15 April 2026 yang didakwa dikeluarkan daripada pejabat sama.

“Perutusan 4 Oktober 2026 mahu orang ramai percaya bahawa empat orang Pembesar Memerintah itu bukan pemegang jawatan yang sah. Padahal DKU sendiri mengiktiraf mereka sehingga April 2026.

“Dakwaan itu hanya timbul selepas mereka bertindak di bawah Perkara 10 UUTKNS 1959,” menurut kenyataan itu.

Kenyataan berkenaan dibuat susulan perutusan DKU semalam yang antara lain menyentuh status empat Pembesar Memerintah terbabit.

Undang Yang Empat dan Tunku Besar Tampin mempertikaikan asas dakwaan tersebut dengan merujuk kepada dokumen terdahulu yang menurut mereka menunjukkan kedudukan berkenaan masih diiktiraf pada tempoh tersebut.

Pertikaian terbaru itu sekali gus menambah satu lagi dimensi dalam isu berkaitan kedudukan Pembesar Memerintah di Negeri Sembilan, khususnya berhubung tafsiran serta pelaksanaan peruntukan dalam UUTKNS 1959.

Perjanjian 1898 jadi sandaran Undang pertahan kuasa adat Negeri Sembilan

SEREMBAN - Perjanjian berusia lebih satu abad dan adat pusaka Negeri Sembilan menjadi antara sandaran utama Undang Yang Empat dan Tunku Besar Tampin dalam mempertahankan kedudukan serta peranan Pembesar Memerintah di tengah-tengah pertikaian institusi yang melanda negeri itu.

Dalam kenyataan rasmi hari ini, mereka menegaskan aturan dan adat Negeri Sembilan sejak zaman purbakala bukan sekadar tinggalan sejarah, sebaliknya mempunyai kedudukan dalam kerangka perlembagaan negeri menerusi Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959 (UUTKNS).

Menurut kenyataan itu, Perkara 32 UUTKNS memperuntukkan aturan dan adat Negeri Sembilan zaman purbakala yang tidak bercanggah dengan peruntukan berkaitan terus berjalan seperti sebelumnya.

Undang Yang Empat dan Tunku Besar Tampin turut merujuk Perjanjian 29 April 1898 antara Yang di-Pertuan Besar Sri Menanti dengan Undang Yang Empat sebagai antara asas sejarah hubungan kedua-dua institusi berkenaan.

Menurut tafsiran yang dikemukakan mereka, perjanjian itu antara lain menyentuh peranan Undang dalam pemilihan Yang di-Pertuan Besar serta batas campur tangan dalam urusan dalaman dan adat setiap luak.

Dalam menjelaskan keputusan yang dibuat pada 19 April lalu, Undang Yang Empat berkata satu proses penelitian atau ‘enquiry’ di bawah Perkara 10 UUTKNS telah dilaksanakan pada 5 Mac sebelum tempoh pertimbangan selama 45 hari diberikan.

Menurut mereka, proses itu dilaksanakan secara dalaman dengan pertanyaan dikemukakan kepada Tuanku Muhriz Tuanku Munawir dan peluang diberikan kepada baginda untuk menjawab perkara yang dibangkitkan.

Selepas tempoh berkenaan, Undang Yang Empat mengambil pendirian bahawa Tuanku Muhriz terhenti menjadi Yang di-Pertuan Besar pada 19 April menerusi Perkara 10, manakala Tuanku Nadzaruddin Tuanku Ja’afar dipilih pada tarikh sama sebagai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan ke-12 di bawah Perkara 11.

Kedudukan itu merupakan pendirian Undang Yang Empat dan Tunku Besar Tampin dalam pertikaian semasa, yang menyaksikan tafsiran mengenai kuasa serta hubungan antara institusi Yang di-Pertuan Besar dan Undang terus menjadi perbahasan.

Kenyataan berkenaan turut menyebut surat cara proklamasi ditandatangani Menteri Besar, Datuk Ismail Lasim pada 3 Ogos lalu sebelum diumumkan dalam Sidang Khas pada 5 September.

Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri pada September kemudiannya turut membuat keputusan menerima proklamasi bertarikh 19 April berhubung penurunan takhta Tuanku Muhriz dan pemilihan Tuanku Nadzaruddin.

Undang Yang Empat dalam kenyataan sama menegaskan keputusan yang dibuat bukan sesuatu yang diambil dengan mudah, sebaliknya menurut mereka bertujuan mempertahankan kerangka perlembagaan dan adat negeri.

“Adat dijunjung, pusaka dipelihara,” menurut kenyataan itu.

Mereka turut menyeru rakyat supaya bertenang, menghormati adat dan Undang-Undang Tubuh serta memelihara perpaduan sepanjang pertikaian berhubung institusi beraja Negeri Sembilan itu berlangsung.